Historia Jej obrazu naznaczona jest ucieczką, prześladowaniami i odrodzeniem. 18 i 19 lipca u stóp Matki Bożej Berdyczowskiej, głównej Patronki Ukrainy, ponownie zgromadzą się pielgrzymi proszący o zakończenie wojny. Centralnej Mszy św. przewodniczyć będzie wysłannik Leona XIV abp Paul Richard Gallagher.

Wskazująca drogę

Czczony w Berdyczowie wizerunek należy do typu Hodegetria – „Wskazująca drogę” – i nawiązuje do rzymskiej ikony Salus Populi Romani. Obraz należał do rodziny Tyszkiewiczów. Wojewoda kijowski Janusz Tyszkiewicz, dziękując za uwolnienie z tatarskiej niewoli, ufundował w Berdyczowie klasztor karmelitów bosych, a w 1642 r. przekazał zakonnikom rodzinną ikonę.

Wizerunek szybko zasłynął łaskami. W 1647 r. bp Stanisław Zaremba uznał go za cudowny, a sanktuarium zaczęło przyciągać zarówno katolików, jak i prawosławnych. W 1756 r. obraz został ukoronowany koronami przesłanymi przez papieża Benedykta XIV. Uroczystość zgromadziła dziesiątki tysięcy wiernych.

Kościół i klasztor karmelitów bosych w Berdyczowie, fot. Karpenko Y / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

Obraz i los Kościoła

W kolejnych stuleciach klasztor karmelitów bosych został skasowany przez władze carskie, a sanktuarium dotknęły później represje sowieckie. W drugiej połowie lat 20. XX wieku władze komunistyczne przejęły kompleks i urządziły w nim muzeum. Oryginalny obraz zaginął; najczęściej przyjmuje się, że spłonął podczas pożaru w 1941 roku.

Karmelici wrócili do Berdyczowa w 1990 r. i odnowili tradycję pielgrzymek. Ponieważ oryginału nie odnaleziono, powstała nowa ikona. W 1997 r. poświęcił ją św. Jan Paweł II, a rok później została ukoronowana.

W 2011 r. świątynię ogłoszono narodowym sanktuarium. W 2023 r. Stolica Apostolska zatwierdziła uroczystość Matki Bożej Berdyczowskiej, głównej Patronki Ukrainy, dla całego Kościoła rzymskokatolickiego w tym kraju. Rok później kościół sanktuaryjny otrzymał tytuł bazyliki mniejszej.

Wołanie o pokój

Tegoroczne uroczystości połączą maryjny odpust z obchodami 35. rocznicy odnowienia struktur Kościoła obrządku łacińskiego na Ukrainie.

„W obliczu trwającej wojny i cierpienia sanktuarium staje się naszym wspólnym duchowym frontem, wielkim wołaniem o sprawiedliwy pokój oraz modlitewną tarczą dla ukraińskich miast i wsi” – przekazali Vatican News berdyczowscy karmelici.

Leon XIV polecił abp. Gallagherowi przekazać wiernym wyrazy swojej bliskości. Jednocześnie wezwał do modlitwy za wszystkich cierpiących z powodu wojny. W uroczystościach 19 lipca wezmą udział biskupi obrządku łacińskiego i greckokatolickiego.

Obraz (kopia) w ołtarzu głównym kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP w Berdyczowie, fot. Wadco2 / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

Family News Service / Karol Darmoros

czytaj również: Archidiecezja lwowska: pątnicy idą do Matki Bożej Pokoju i Pojednania